#55 #56 #57 #58 #59 #60 #61 #62 #63 #64 #65 #66 #67 #68 #69 #70 #2021|1

Oktober - November - December 2020

Een MARKANT EX LIBRIS van Pierre Ickx voor ABCD

Karl Vissers

In 1920 maakte Pierre Ickx zijn enige ex libris voor ABCDE, de vereniging die na de Eerste Wereldoorlog de promotie van het ex libris nastreefde en die werd ondersteund door talrijke grote grafici.

Litho van Pierre Ickx uit 1920
Litho van Pierre Ickx uit 1920

Ickx kan maar bezwaarlijk tot die grote namen worden gerekend, integendeel, hij lijkt volledig in de anonimiteit te zijn verdwenen. Nochtans zou hij cultuurhistorisch veel meer mogen zijn dan een onbeduidende voetnoot.

Hij is immers direct te linken aan de wereldberoemde striptekenaar Hergé.

Decadentisme in het Ex Libris

Deel 3: Hoogmoed en IJdelheid

Jack van Peer

Voor de vorige aflevering over gulzigheid was er beeldmateriaal bij de vleet voorhanden. Dat blijkt ook zo te zijn voor de thema’s hoogmoed en ijdelheid.

Met enige verbeelding zou men zich kunnen indenken dat een specifieke (mateloze) gulzigheid, de soort die gericht is op aandacht en verheerlijking, kan leiden tot hoogmoed en ijdelheid.

Litho van Marina Richter (CZ) uit 2005
Litho van Marina Richter (CZ) uit 2005

Deze karaktertrekken maken deel uit van de eerste hoofdzonde: superbia. In de literatuur krijgt deze ondeugd veel gewicht omdat men aanneemt dat de zes andere eruit voortkomen.

Ze wordt vaak door genuanceerde gedragingen duidelijk, die regelmatig in ex librissen worden uitgebeeld. Het gaat om hoogmoed, hovaardigheid en ijdelheid.

Zoals in de vorige twee delen werd aangegeven, hebben heel wat kunstenaars en verzamelaars geïnvesteerd in de uitbeelding van de zeven hoofdzonden als reeks.

Ets / aquatint van Oleksey Federenko (UKR) uit 2014
Ets / aquatint van Oleksey Federenko (UKR) uit 2014

De hoofdzonde superbia wordt ongetwijfeld het vaakst in beeld gebracht via het thema ‘vanitas’, ook in ex librissen. Deze levenshouding is eigenlijk een exces van het reeds beladen ‘ijdelheid’.

Hoge bedragen voor ex librissen op eBay

Karl Vissers

De lijst bevat een vierde reeks opmerkelijke bedragen die voor ex librissen werden betaald. Eerder kon u zulke lijsten aantreffen in Boekmerk 28, 41 en 55.

Het huidige overzicht bevat nieuwe kunstenaarsnamen of hogere noteringen voor bladen van kunstenaars die al in de in vorige bijdragen werden vermeld.

Fotocliché van Gustav Klimt
Fotocliché van Gustav Klimt

De technische verfijning en rijke beeldentaal van HACHMI AZZA

Karl Vissers

Hachmi Azza werd in 1950 in Larache (Marokko) geboren. Al op zestienjarige leeftijd volgde hij een driejarige kunstopleiding in het Marokkaanse Tetouan.

Daarna wilde hij naar Europa om zijn kennis uit te breiden en zich verder te bekwamen in de schone kunsten. Door puur toeval kwam hij in België terecht.

Van 1969 tot 1972 studeerde hij schilderkunst, beeldhouwkunst, tekenen en grafiek aan de stedelijke academie van Brussel.

Daarop volgde een driejarige opleiding grafiek en boekillustratie aan de Nationale Hogeschool voor Architectuur en Visuele Kunsten. Zijn artistieke opleiding werd afgesloten met een jaar fotografie aan dezelfde instelling.

Mezzotint van Hachmi Azza (B) uit 2018
Mezzotint van Hachmi Azza (B) uit 2018

Azza’s voorkeur gaat zondermeer uit naar de mezzotint, wellicht de meest veeleisende van de diepdruktechnieken: een koperplaat voorbereiden kost al vlug een paar weken tijd, waardoor er automatisch veel ruimte ontstaat voor reflectie en creatieve invallen.

Bovendien laat de delicate techniek geen enkele uitschuiver toe: correcties zijn immers niet mogelijk.

Mezzotint van Hachmi Azza (B) uit 1984
Mezzotint van Hachmi Azza (B) uit 1984

Om de beelden tot leven te brengen die zijn gemoedstoestand hem ingeven, gebruikt hij alle uitdrukkingsmiddelen en technieken die hem ter beschikking staan. Het doel blijft altijd om een visuele boodschap over te brengen op een zo creatief mogelijke manier.

Mezzotint van Hachmi Azza (B) uit 2004
Mezzotint van Hachmi Azza (B) uit 2004

Azza beweert dat hij geen specifieke thema’s heeft en dat hij onderwerpen nooit uitkiest, maar dat hij alles wat hem bewust of onbewust raakt, probeert uit te beelden.

MARC FERNY van de strip naar het ex libris

Jack van Peer

De Antwerpse gesprekspartner Marc Ferny kan je met zijn 66 jaar nog nauwelijks een benjamin in ons midden noemen, maar zijn passie voor het ex libris is nog dermate recent dat we zijn collectie nog best jong kunnen noemen.

foto va, Marc Ferny
Marc Ferny

De veiling van de collectie van Jef De Belder in 2003 betekende een belangrijke stap in de ontwikkeling van zijn ex-librisverzameling.

Inmiddels is hij en zijn partner ook kind aan huis geworden bij grafiekgalerie Epreuve d’Artiste, waar zij sedert de tentoonstelling Schelmen in 2007 blijkbaar eeuwige trouw beloofd aan de grafiek.

Clichéprint van  Freddy Gommers (NLD) uit 2017
Clichéprint van Freddy Gommers (NLD) uit 2017

In de loop van het geanimeerd gesprek geeft Marc aan dat hij voor zijn contact met Graphia al ruim 400 strip-ex-librissen had verzameld.

Onze ex-librisverzamelaars halen doorgaans de neus op voor dit afgeleid verzamelobject. In stripmiddens zijn deze ex librissen een supplement bij luxe-edities van stripuitgaven. Het zijn doorgaans uitvergrote prenten die uit de strip worden geselecteerd en die in grote oplagen gedrukt worden.

De enige vergelijking die opgaat is dat deze begeleidende prenten ook een directe binding hebben met het boek waaruit ze werden geput.

Ets/ aquatint/ mezzotint van  Juri Jakovenko (BLR) uit 2017
Ets/ aquatint/ mezzotint van Juri Jakovenko (BLR) uit 2017

Ferny probeert steeds zijn opdracht te kaderen in een persoonlijk contact met de kunstenaar. Dat gevoel van verbondenheid verhoogt het plezier en geeft aan zijn ex libris een grotere authenticiteit.

Het DUBBELEX-LIBRIS

Frank-Ivo van Damme

Af en toe krijgt van Damme wel eens een speciale opdracht om een ex libris te maken waarin de koper- en houtgravure van twee partners homogeen samengevoegd werden.

Het ontwerpen was geen probleem, maar het drukprocédé voor beide is totaal verschillend: voor het ene moet het papier vochtig zijn, voor het andere droog.

Een opdracht voor een dubbelex-libris, wat ook een weinig voorkomende speciale vorm is, gaf hem echter veel voldoening.

Houtgravure van Frank-Ivo van Damme (B) uit 1991
Houtgravure van Frank-Ivo van Damme (B) uit 1991

EKATARINA NOSOVETS

Weer een opmerkelijke grafica uit Sint-Petersburg

Karl Vissers

Nosovets ging in Ekaterinburg naar de kunstschool, waar ze tussen 1999 en 2004 schilderkunst en pedagogie studeerde. Daarna kwam ze terecht op het Academisch Instituut voor Schilderkunst, Beeldhouwkunst en Architectuur in Sint-Petersburg, en verbleef er van 2004 tot 2011 aan het Departement Grafiek.

Ze koos voor de opleiding boekillustratie (specialisatie diepdruk) die onder leiding stond van de vermaarde schilder en graficus Andrei Pakhomov. Al vlug bleek dat ze in de wieg was gelegd voor de etstechniek.

Ze studeerde af met de felicitaties van de jury en kreeg een gouden medaille voor haar academische prestaties.

foto van Ekaterina Nosovets (RUS)
Ekaterina Nosovets (RUS)

Haar favoriete techniek is eigenlijk niet de ets, maar wel de pentekening, volgens haar de meest veelzijdige techniek die er is. Ze gebruikt die voor vlugge schetsen, maar ook om gedetailleerde composities uit te proberen.

De ets komt voor Nosovets wel op de tweede plaats. De techniek is trouwens verwant aan de pentekening, maar laat meer details en grotere nuances toe. In haar beste uitvoering, beweert Ekaterina, kan je de ets vergelijken met juweelkunst.

Ingekleurde ets van Ekaterina Nosovets (RUS)  uit 2016
Ingekleurde ets van Ekaterina Nosovets (RUS) uit 2016

Nosovets’ opuslijst is niet uitgebreid, maar het valt op dat ze gestaag ex librissen heeft ontworpen. Aanvankelijk waren die vooral bestemd voor Russische en Chinese titularissen, maar de laatste opusnummers vermelden vaak westerse namen.

Het merendeel van de boekmerken in de lijst zijn etsen; regelmatig kleurt de grafica een gedeelte van de oplage in.

Ets van Ekaterina Nosovets (RUS)  uit 2018
Ets van Ekaterina Nosovets (RUS) uit 2018

De spiegelreflecties van LIHUI CAI

Martin R. Baeyens

Sedert het FISAE-congres in Beijing is de belangstelling voor het ex libris in China sterk toegenomen, vooral bij jonge verzamelaars.

Nu in Europa de interesse voor het boekmerk om diverse redenen is afgenomen, is het niet onwaarschijnlijk dat de overlevingskansen van het boekmerk vooral in China liggen.

Lihui Cai (CHIN)
Lihui Cai (CHIN)

Lihui Cai (of kortweg Cici) werd geboren in Yunnan in 1980. Tussen 2002 en 2006 volgde ze er een kunstopleiding.

Op haar palmares staan een vijftigtal groepstentoonstellingen en een behoorlijk aantal onderscheidingen.

In 2015 had zij een solotentoonstelling 2 x 2 made in China 2 in galerie Epreuve d’Artise te Antwerpen .Zes musea, waaronder het Sichuan Museum voor Hedendaagse Kunst, hebben werk van haar in hun bezit.

Vrije grafiek van Lihui Cai  (CHIN) uit 2018
Vrije grafiek van Lihui Cai (CHIN) uit 2018

RECENTE EX LIBRISSEN

De redactie

In iedere uitgave worden een 10-tal recente ex librissen gepubliceerd die op diverse ruilmomenten werden ontdekt.

Computergrafiek van Martin R. Baeyens (BEL) uit 2019
Computergrafiek van Martin R. Baeyens (BEL) uit 2019
Droge naald/ mezzotint van Hedwig Pauwels (BEL) uit 2020
Droge naald/ mezzotint van Hedwig Pauwels (BEL) uit 2020

IK ZOU WEL EENS WILLEN WETEN

Hugo Viaene

Gedurende zijn loopbaan vertoefde Hugo Viaene meermaals met zijn echtgenote in Japan. Steevast kregen zij als Belgen op sociale aangelegenheden de vraag of zij het verhaal van Nello an Patrasche kenden. Dat was toen helemaal niet het geval.

Mezzotint van Katsunori Hamanishi (JAP) uit 2020
Mezzotint van Katsunori Hamanishi (JAP) uit 2020

Een kerk, een kruisafneming, een kind en een hond op een recent ex libris van de Japanner Katsunori Hamanishi gemaakt voor een zekere Ailu: hoe vallen de onderdelen van dit blad in één verhaal samen?

Hugo Viaene, de opdrachtgever, geeft wat duiding. Ailu is trouwens Hugo’s kleindochter.

De volledige artikels kan je lezen in Graphia, tijdschrift voor ex-libriskunst, nummer 70.

Dit prestigieuze tijdschrift in kleurendruk en in A4- formaat is één van de belangrijkste documentatiebronnen over ex-libriskunst in de Nederlandse taal.

Het verschijnt vier keer per jaar. Elke aflevering telt minstens 16 bladzijden en ruim 90 kwaliteitsgetrouwe afbeeldingen.

In de teksten wordt werk van ex-libriskunstenaars voorgesteld, worden trends en activiteiten in de ex-libriswereld besproken en boekmerken inhoudelijk geanalyseerd.

Het blad wil vooruitkijken, maar vergeet niet terug te blikken op historische ontwikkelingen en oude bronnen. Boekmerk wordt eveneens in het buitenland verspreid met samenvattingen in het Duits, Engels, Frans en Italiaans.

Jaarlijks abonnement, 4 nummers

België: € 40

op rekening IBAN BE51 407-0072241-62 KBC Sint-Niklaas
op naam van:

Graphia vzw.
Bruin de Beerlaan 23
9111 Belsele
België

andere landen: € 50

bij voorkeur in EURO op rekening
KBC - Parklaan - B-9100 Sint-Niklaas
IBAN BE51-4070 0722-4162
BIC/Swiftcode KREDBEBB
op naam van:

Graphia vzw.
Bruin de Beerlaan 23
9111 Belsele
België